Inloggen - Bent u journalist of redacteur?

Janneke van Heugten

Deskundig op het gebied van:

Aanwezigheid van vrouwelijke experts in de media. Oprichter Mediaplatform VIDM en co÷rdinator Global Media Monitoring Project voor Nederland.

  Overzicht    Werk    Persberichten    Column    Foto's    Video    In de media    Exposure  


 

Waar blijven de vrouwen


03-07-2013 om 23:40 door Janneke van Heugten

Nijkerk - intrigerend onderzoek naar zichtbaarheid van vrouwen in Europese kranten


Het protest in Engeland tegen Page 3 (The Sun) maakte overduidelijk dat vrouwen in de media anders worden geportretteerd dan mannen. Het triggerde mij om te kijken hoe het verder zat met de foto’s van mannen en vrouwen in Europese kranten. Veel nieuwsredacties beginnen hun dag met het doorspitten van de kranten. Als de vrouwen daar al onzichtbaar zijn als experts, dan werkt dat onvermijdelijk door in alle andere media.

138 meter beeldmateriaal
Vier maanden lang knipten we uit 136 willekeurig geselecteerde edities van kranten (87 titels, 22 landen) alle foto’s van mannen en vrouwen. De foto’s plakten we op lange vellen. Mannen en vrouwen gescheiden. Samen goed voor 138 meter beeldmateriaal! Ook de advertenties werden uitgeknipt. Als je snel een krant doorbladert, lijkt het allemaal wel mee te vallen met de beeldvorming. Totdat je enkel de foto’s eruit haalt en deze achter elkaar plakt. Ondanks dat ik al heel wat gewend ben door mijn focus op dit onderwerp, viel ook mijn mond open van het enorme verschil in portretteren van mannen en vrouwen.

Enkele opvallende feiten:

  • Van alle mensen boven de 45 jaar op foto`s in de Europese kranten is slechts 16 procent vrouw.
  • In de Europese kranten vertegenwoordigen vrouwen slechts 5 procent van de geportretteerde sportmensen.
  • Op slechts 30 procent van de foto`s in de Europese kranten staan vrouwen (advertenties zijn meegenomen in dit percentage ).
  • Vrouwen in Europese kranten worden voornamelijk geportretteerd vanuit de rol van de echtgenote, moeder, actrice of model.

We hebben het resultaat op een atletiekbaan gelegd  om het grote verschil in volume duidelijk te maken. Deze ongelijkheid is al jaren aanwezig en verbetert een stuk minder snel dan de toename van vrouwen op de arbeidsmarkt. Qua aantal vrouwen in de media scoort Nederland gemiddeld. We hebben zelfs de hoogst opgeleide vrouwen van Europa... Helaas zien we dat niet terug in de aanwezigheid van vrouwelijke experts in de media.

Ongelijke behandeling door stereotype
Terug naar Europa. Bij slechts 12 procent van alle nieuwsverhalen is een vrouw het centrale onderwerp. Vrouwen zijn ondervertegenwoordigd in de media. Dit wekt de suggestie dat mannen de standaard zijn en vrouwen geen noemenswaardig aandeel in onze maatschappij hebben. Mannen en vrouwen worden stereotype geportretteerd door de media. Dit zorgt ervoor dat de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen wordt bevestigd en de ongelijke behandeling gestimuleerd.

Stereotype portrettering van mannen en vrouwen zorgt ervoor dat vrouwen andere studiekeuzes maken. De keuzes maken het moeilijk voor vrouwen om door te stromen naar hogere posities op de arbeidsmarkt. Stereotype portrettering in de media beperkt vrouwen in het volledig benutten van hun potentieel.

Vrouwen zijn vooral moeder
De media scheppen ons een beeld van de werkelijkheid waar wij in (moeten) geloven. Hoe kun je het raar vinden dat vrouwen stereotype bevestigende keuzes maken als zij van jongs af aan door de media voorgeschoteld krijgen dat vrouwen vooral moeder zijn. En vrouw. En dat ze aandacht krijgen zolang ze maar mooi genoeg zijn. Van alle presentatoren in de leeftijd 50 tot 64 jaar is slechts 7 procent vrouw.

Nora Van Oostrom, woordvoerder van het bestuur van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie, vertelt in de video ‘You can’t be what you can’t see’ hoe het is om als vrouw geïnterviewd te worden. De media vragen haar bijna altijd hoe ze haar werk combineert met het gezinsleven. Bij vrouwen wordt drie keer zo vaak de link gelegd met de familiestatus dan bij mannen.

Ook haar uiterlijk (blond, slank) kan steevast op commentaar van interviewers rekenen. Aanschuiven bij talkshows voelt als aanschuiven bij een mannenclub waarbij de monden van mannen bijna open vallen als blijkt dat je niet alleen mooi bent, maar ook nog echt iets te vertellen hebt, aldus de ervaring van Van Oostrom.

Vrouwelijke sporters vs mannelijke sporters
In de sport zien we dezelfde tendens: vrouwen worden nauwelijks serieus genomen. Van alle sportmensen die we in de 136 kranten vonden, was slechts 5 procent vrouw. We vinden het zo normaal dat we geen vrouwensport zien dat er nauwelijks vraagtekens bij dit percentage worden gezet. We kijken immers toch zo graag naar voetbal en voetballers zijn toch mannen? Nee, je hebt ook vrouwelijke voetballers. En als je zegt dat dit er niet uit ziet (want die opmerking hoor ik echt) dan moet je je afvragen hoe je zelf vrouwen beoordeelt.

De mannensport heeft in de media veel ruimte gekregen zodat het publiek een band kon opbouwen met de sport en de sporters. Waarom krijgen de vrouwelijke sporters deze ruimte niet? Als ze onzichtbaar blijven, dan blijven ze ook oninteressant voor sponsors. Ik denk dat in geen enkel beroep het gat tussen mannen en vrouwen in financiële beloning groter is dan in de sport.

Mannen en vrouwen op een gelijkwaardige manier zichtbaar maken, zonder stereotype, zorgt voor gelijke financiële kansen. Zolang de blanke man van middelbare leeftijd beslist wie en hoe er zichtbaar wordt gemaakt voor het grote publiek, zal de economische achterstand van de vrouwen altijd in stand blijven. 46 procent van de berichtgeving in Europees nieuws is stereotype versterkend. Slechts 4 procent gaat tegen stereotype portrettering in.

De EU wil dat vrouwen vaker doorstromen naar topposities. Omdat het is aangetoond dat je juist met de veelzijdigheid van mannen en vrouwen de beste resultaten behaalt. De economie heeft de arbeidsparticipatie van vrouwen nodig om te herstellen. Uit onderzoek blijkt dat mannen meer dan vrouwen geneigd zijn om berichtgeving stereotype bevestigend te brengen. Als de beslissingmakende posities in medialand voornamelijk door mannen bekleed blijven, zal er tevens een gebrek aan vrouwelijke rolmodellen in de media blijven.

Quota voor vrouwen op mediawerkvloer
Media zijn verstrengeld met ons dagelijks leven. Ze hebben een sterke invloed op hoe wij de werkelijkheid zien. Wat wij realistisch vinden. Media scheppen een kader waar vanuit wij onze maatschappij bekijken en beoordelen. Dit kader wordt gevormd vanuit het perspectief van de blanke man van middelbare leeftijd. Want zij zitten op de beslissende posities waar mediacontent wordt gemaakt die wij dagelijks consumeren. Vrouwen zitten slechts voor 16 procent op strategische plekken in media organisaties.

In Oostenrijk heeft de regering daarom quota voor de publieke omroep ingesteld. In 2018 moeten vrouwen op iedere afdeling minimaal 45 procent van de functies bekleden. Ook op de technische afdeling. Ook de cameramensen. Als er op een vacature geen vrouw afkomt, wordt de sollicitatieprocedure verlengd, zodat er meer tijd is om vrouwen te vinden. Daar gaat de discussie al lang niet meer over waarom er vrouwen moeten komen. Daar ligt de focus op hoe ze dit gaan bereiken. Een goede zaak, want het versnelt de slag naar gelijkheid.

Het gewicht van de stem van de vrouw ontbreekt binnen de makers van en verantwoordlijken voor mediacontent. Wie kleurt het beeld van de wereld in de media? Zoals Anya Wiersma (Lid Raad van Toezicht Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis ATRIA) het laatst treffend zei: “Diversiteit is een woord wat niet bestaat in de media.” Het is belangrijk dat mannen en vrouwen gelijke toegang krijgen tot expressie van hun kennis en hun mening in de media. Er moet een grote verscheidenheid van vrouwelijke rolmodellen zichtbaar worden. We moeten aan de volgende generatie vrouwen meegeven dat niet je verzorgende capaciteiten en je uiterlijk de belangrijkste beoordelingscriteria zijn.

Pakken we de handdoek op?
Laten we vandaag nog beginnen met laten zien dat vrouwen minimaal net zo competent en veelzijdig zijn. Dat we net zoveel te bieden hebben en net zoveel ambities mogen hebben. Dat andere vrouwen je voor gingen in het volledig benutten van hun potentie. Laten we samen met de media onze verantwoordelijkheid nemen. De media toegankelijker maken voor vrouwen en stereotype portrettering tegengaan. En vrouwen, door de kans te pakken om zich op hun vakgebied, met hun kennis te profileren. Vanuit hún professie! Want, you can’t be what you can’t see…

 

Laat je mening horen door te twitteren: #UcantBwhatUcantC



www.youcantbewhatyoucantsee.com



link |  10 reacties | 8494x bekeken | 531 stemmen | stem op dit artikel



Reacties


Wat een missie! Indrukwekkend wat jullie allemaal hebben ondernomen om deze ongelijkheid zichtbaar te maken. Ik wist niet dat de verhouding zˇ scheef was. Ik zal mijn eigen profilering ook eens onder de loep nemen. Want ook over mijn expertise - zakelijk netwerken, online en offline - hoor ik vaker mannen dan vrouwen spreken. En dat zit 'm niet in de kwaliteit. Heel veel succes met jullie activiteiten!
Daphne Medik | 04-07-2013 | 12:22
Top gedaan! Het kan alleen veranderen als vrouwen zelf het initiatief nemen, dus goede oproep om de handdoek op te pakken. Daarvoor is ook nodig ons zelfbeeld bij te stellen, althans bij mij wel en volgens mij ben ik niet de enige. Ik vind onbewust mijn kennis en kunde niet bijzonder, terwijl zo vaak het tegendeel wordt bewezen. Het verkeerde beeld zit stevig ingeprogrammeerd. Het komt niet zo snel in me op mezelf naar voren te schuiven.
Marie-ThÚrŔse Woltering | 04-07-2013 | 13:13
Bijzonder dat zo'n ongelijkheid in beeldmateriaal mij nog nooit is opgevallen. Beelden sijpelen dus heel ongemerkt je hersens binnen, waar ze toch zullen verankeren.
Marieke van Dijk | 04-07-2013 | 14:16
Knap werk Janneke om het zo inzichtelijk te maken!
Vreneli Stadelmaier | 04-07-2013 | 14:30
Prima artikel dat precies aangeeft waar de schoen wringt. De afgelopen jaren ben ik mij meer gaan realiseren, misschien moet ik zeggen is me meer en meer gaan opvallen, dat we in een mannenmaatschappij leven. Het meeste is op de man gericht. Zelfs de uitdrukkingen zijn allemaal in de mannelijke vorm. Van mij mag dat gaan veranderen. Dat vraagt bewustwording van de vrouwen. We zullen het zelf moeten gaan doen. Dit bericht heeft wat bij me losgemaakt. Dank je Janneke.
Angela van Bebber | 04-07-2013 | 16:07
Ik wil absoluut niet negatief zijn, maar hoe krijgen wij vrouwen dit voor elkaar? Dan was het toch al lang geregeld zeker? Begint het niet bij diegenen die het nieuws verslaan en intervieuws afnemen?! En daar zitten ook genoeg vrouwen bij, dus..... Onlangs nog bij een bijeenkomst van FAM kwam uit de mond van een journaliste dat het "allemaal best wel meeviel"!!!!!!! Ik ga in ieder geval gewoon door met keihard werken in mijn eigen bedrijf en houdt het roer stevig in mijn eigen handen. Als 51 jarige vrouw ben ik so wie so niet meer interessant in medialand....... zeker niet met een serieuze dienstverlening en een aanpak waarmee ik een verandering in de financiele dienstverlening teweeg ga brengen. Maar mijn verhaal kwam niet eens door de eerste selectie van de startersrubriek van Wij Limburg. Ik probeer het dan ook niet meer. Ik doe het voor mijn klanten en wanneer zij blij met mij zijn, is het voor mij goed. Neemt niet weg dat ik achter alle hardwerkende vrouwen sta en me waar ik kan blijf inzetten om het beeld en de positie van de vrouw te versterken.
Annet van Gils-Kuys | 08-07-2013 | 20:24
Mooi onderzoek, maar wie is eigenlijk "we" - is het een Europees project? Wie voerden het uit? Wie betaalde het onderzoek? En is er behalve deze post en de website met de film-trailer nog meer informatie? Het onderzoeksverslag zelf bijvoorbeeld?
Piet Bakker | 13-07-2013 | 11:03
Piet: Zie http://youcantbewhatyoucantsee.com/contributions/ We = Mediaplatform VIDM, initiatiefnemer. De co÷rdinatie ligt in handen van freelance project co÷rdinator Wendy Lutmers. In de persmap (https://www.dropbox.com/sh/gehwygptgcnkg7w/pNBfMZ86LZ) kan je o.a. vinden uit welke kranten de foto's komen. Het volledige onderzoeksrapport volgt nog. Net als de volledige korte film.
Janneke van Heugten | 13-07-2013 | 18:22
nu op http://www.journalismlab.nl/
Piet Bakker | 14-07-2013 | 11:00
Leuk stuk. Alleen is het van alle mensen boven de 45 jaar is 16 procent vrouw.
Janneke van Heugten | 15-07-2013 | 21:51


Naam:
Email: (blijft onzichtbaar)
Reactie:
 Posts van 2013

Zonder lef geen publiciteit
Wil je in de landelijke media komen? Investeer in regionale media!
Soms ben je echt te oud
Waar blijven de vrouwen
Niet te zien achter de schermen
Publiciteit genereren via social media: 10 tips
De correspondent zoekt vrouw
Heb jij een krant uit een Europees land? Ik wil `m!
Alle vrouwen uit het hok graag!
Niet aan de boom, maar op de massagebank
Bedenk wie je mailt!
Zullen we een kop koffie drinken?
Ben jij deskundig? Laat het zien met je profiel!
Publieke Omroep eerder belonen dan straffen
Laat actualiteit niet liggen
Honderd procent is onmogelijk
To blog or not to blog
Ik ben coach. Jij k al???


Jaargangen

2017  2016  2015  2014  2013  2012  2011  2010  2009  2008